Erick Beltrán - The World Explained. Foto: Tropenmuseum

Kunst om de wereld te verklaren: Erick Beltrán

5 maart 2012
Auteur: 
Marieke van der Velden

Op het eerste gezicht ziet The world explained van de Mexicaanse Erick Beltrán  (Mexico City, 1974) eruit als een helder en systematisch kunstwerk. Teksten, pijlen en diagrammen vullen de witte muren van de Parkzaal in het Tropenmuseum. Op de grond staan witte, geometrische objecten, ook met tekst erop. Digitale drukpersen staan klaar. Op lange tafels liggen de eerste katernen van een encyclopedie in wording. Het titelblad vermeldt: ‘een verzameling NAUWKEURIGE BESCHRIJVINGEN Met afbeeldingen en diagrammen over hoe de WERELD in al haar FACETTEN werkt’. Het brengt de grote achttiende-eeuwse encyclopediën in herinnering, een maniakale poging een ‘UNIVERSEEL archief’ te verzamelen.

Titelblad van Ephraim Chambers' Cyclopedia (1728), inspiratie voor het ontwerp van Beltráns encyclopedie

Aan een tafeltje wordt een jongeman geïnterviewd. Hij is bezig het verschil uit te leggen tussen God en een vis. Zijn persoonlijke visie (op religie? op koudbloedige dieren?) wordt vastgelegd door de interviewer. Sinds september 2011 houdt Beltrán samen met een team van jonge antropologen interviews met inwoners van Amsterdam, die gebundeld worden in een encyclopedie. Samen met eerdere edities uit São Paulo (2008) en Barcelona (2009) wordt die encyclopedie uiteindelijk tot één compleet boekwerk gebonden en uitgegeven.

Het doet denken aan Wikipedia: gewone mensen die bijdragen aan een encyclopedie. Maar anders dan bij Wikipedia gaat Erick Beltrán op zoek naar niet-specialistische kennis. Het begint met vragen: hoe beslissen we of iets waar is? Kunnen alleen mensen lachen?

Het diagram op de muur legt uit hoe het zit met die niet-specialistische kennis. Ons wereldbeeld wordt niet alleen bepaald door kennis en ervaring, maar bestaat voor een groot deel uit vermoedens, provisorische verbanden en persoonlijke interpretaties. Al die persoonlijke theoriën bij elkaar vormen samen een cultureel patroon.

Beltrán vestigt de aandacht op dat patroon, op het systeem van kennis. Met zijn ontregelende vragen stuurt hij je naar de de lege ruimte die ontstaat als je geen kader hebt voor je antwoord, geen wiki-sjabloon om je visie in te plaatsen. Dat het hier gaat om beeldende kunst, getoond in een etnografisch museum, benadrukt dat gebrek aan houvast nog eens. Want waar ga je op zoek naar een antwoord, bij je kennis over kunst, of bij wat je (niet) weet over andere culturen? De antwoorden zijn intuïtief, alsof geblinddoekte mensen zich tastend een weg door het onbekende zoeken. Dat zie je terug in de indeling van de encyclopedie, met ingangen als ‘Buitenaards leven/fantasie/depressie’ en ‘Kietelen/evolutie/ aantrekkingskracht’. Wie de beschrijvingen leest, komt terecht in een chaotische wereld, waar spiegels de mens een zelfbeeld geven en gekloonde mensen niet meer op de Noordpool willen wonen, omdat daar geen hamburgers zijn.

De wringende verklaringen van The World Explained vormen een grappig contrast met de grote, educatieve tentoonstellingen in het Tropenmuseum, waar een samenhangend verhaal gepresenteerd wordt. Het wordt beslist interessant om straks de verschillende antwoorden uit Barcelona, São Paolo en Amsterdam te vergelijken. 

De uiteindelijke encyclopedie verschijnt in april van dit jaar.

Op de Facebookpagina van het Tropenmuseum zijn alvast een aantal persoonlijke theoriën te lezen:
kietelen / evolutie / aantrekkingskracht
blind / kleur / backstage
macht / aanpassing / drive

Update 8 maart: de expositie is verlengd tot 15 april 2012. U kunt uw persoonlijke theorie nog toevoegen aan de publicatie. 

Te zien tot en met 15 april in het
Trefwoorden: 
22 april 2015

De afgelopen maanden zijn in Bangladesh twee bloggers vermoord door extremisten, min of meer onder het oog van de politie. Tegelijkertijd werd een blogger aangeklaagd omdat hij “de gevoelens van de natie” zou hebben gekwetst  en staat morgen, 23 april, een groep activisten voor de rechter die deze journalist ondersteunt.  Wat is er aan de hand in een land dat in naam nog steeds democratisch en seculier is?

Delwar Hussain schreef voor OpenDemocracy een heldere analyse over de onmogelijke positie van onafhankelijke journalisten en intellectuelen, between a rock and a hard place, dat we hieronder reproduceren, met daaraan toegevoegd een overzicht van relevante artikelen.

Lees ook het artikel van Shahidul Alam over de moord op blogger Avijit Roj: Tolerating Death in a culture of intolerance.

25 november 2013

A Syrious Mission, het vervolg 

De laatste week van november was componist Merlijn Twaalfhoven in Jordanië. Hier werkte hij aan een muziekproject met Syrische vluchtelingen. In april publiceerden we zijn dagboek dat verslag deed van de eerste reis richting de Syrische grens. Nu is er een vervolg, waarin hij ons opnieuw meeneemt in de uitdagingen die hij tegenkomt.

19 november 2013

In het kader van het Dancing on the Edge festival was de Tunesische theatergroep El Hamra in Nederland. Zij brachten een zeer pakkend theaterstuk waarin de acteurs zich vastgeketend op bureaustoelen verplaatsen over het toneel. Vlijmscherpe dialogen, in het Arabisch met Engels en Franse boventiteling, gecombineerd met uitstekend toneelspel.