Brett Murray: The Spear

Het ANC en de penis van de president

22 mei 2012
Auteur: 
Marieke van der Velden

In Zuid-Afrika is een verhitte discussie gaande over een schilderij van Brett Murray, waarop president Jacob Zuma is afgebeeld met zijn geslachtsdeel uit z’n broek. Regeringspartij ANC vindt het beledigend en smakeloos. Advocaten van het ANC eisen dat het schilderij verwijderd wordt door de galerie die het werk tentoonstelt, Galerie Goodman. De galerie weigert dit.

Ook wil het ANC dat City Press, de zondagskrant die een afbeelding van het schilderij publiceerde, deze afbeelding van zijn website verwijdert. Dat heeft inmiddels weinig nut meer, omdat de afbeelding zich via blogs, Twitter en Facebook over de hele wereld verspreid heeft.

Het satirische schilderij, waarop Zuma poseert als Lenin, heet De Speer. Het is onderdeel van de tentoonstelling Hail to the Thief II, waar ook ander kritisch werk van Murray te zien is, zoals een afbeelding van het ANC-logo met ‘for sale’ erop. “Brett Murray is altijd een kunstenaar geweest die satire gebruikt om een boodschap over te brengen over politieke kwesties,” stelt Galerie Goodman.  “Hij heeft zeker de dialoog op gang weten te brengen sinds de opening van de expositie.”

Brett Murray: Corporate Identity

Recht op vrije meningsuiting van de kunstenaar, of een aantasting van de rechten van de politicus? Het is een discussie die overal ter wereld telkens weer opduikt. Maar wat deze zaak extra gevoelig maakt, is dat Brett Murray een blanke kunstenaar is, die een zwarte president heeft afgebeeld. Volgens sommigen is De Speer beledigend voor de gehele zwarte bevolking, vanwege de stereotype verbeelding van zwarte seksualiteit.

Anderen zeggen dat de discussie niet moet gaan over het schilderij, maar over Zuma’s gedrag. De president staat bekend als een polygame man die afgelopen maand voor de zesde keer is getrouwd en op dit moment vier echtgenotes heeft. Hij heeft 21 kinderen, van wie een aantal van minnaressen. Eerder was Zuma verwikkeld in een verkrachtingszaak; in 2006 werd hij vrijgesproken.

De nieuwe kleren van de keizer

Mike van Graan, Zuid-Afrikaans kunstcriticus, betoogt in Cape Times dat je De Speer moet bekijken in zijn context. Daarbij verwijst hij naar andere schilderijen waarop een politiek figuur naakt wordt afgebeeld, zoals Barrack Obama, Hillary Clinton en George W. Bush. Volgens Van Graan is de rol van de kunstenaar zoals die van het kind in het bekende sprookje De nieuwe kleren van de keizer. Het kind is daarin de enige die hardop durft te zeggen dat de keizer in z’n hemd staat.

Ook de bekende Zuid-Afrikaanse kunstenaar William Kentridge heeft het werk van Murray verdedigd, meldt City Press. De afbeelding van een penis is niet schokkend, schrijft Kentridge: “De schok zit hem in de metafoor: Lenin en penis ontmoeten president Zuma.”

Terwijl vandaag de zaak voor de rechtbank kwam, drongen twee mannen de galerie binnen en besmeurden De Speer met verf. Er was pers aanwezig om dit uitgebreid vast te leggen. De mannen zijn aangehouden.

 

22 april 2015

De afgelopen maanden zijn in Bangladesh twee bloggers vermoord door extremisten, min of meer onder het oog van de politie. Tegelijkertijd werd een blogger aangeklaagd omdat hij “de gevoelens van de natie” zou hebben gekwetst  en staat morgen, 23 april, een groep activisten voor de rechter die deze journalist ondersteunt.  Wat is er aan de hand in een land dat in naam nog steeds democratisch en seculier is?

Delwar Hussain schreef voor OpenDemocracy een heldere analyse over de onmogelijke positie van onafhankelijke journalisten en intellectuelen, between a rock and a hard place, dat we hieronder reproduceren, met daaraan toegevoegd een overzicht van relevante artikelen.

Lees ook het artikel van Shahidul Alam over de moord op blogger Avijit Roj: Tolerating Death in a culture of intolerance.

25 november 2013

A Syrious Mission, het vervolg 

De laatste week van november was componist Merlijn Twaalfhoven in Jordanië. Hier werkte hij aan een muziekproject met Syrische vluchtelingen. In april publiceerden we zijn dagboek dat verslag deed van de eerste reis richting de Syrische grens. Nu is er een vervolg, waarin hij ons opnieuw meeneemt in de uitdagingen die hij tegenkomt.

19 november 2013

In het kader van het Dancing on the Edge festival was de Tunesische theatergroep El Hamra in Nederland. Zij brachten een zeer pakkend theaterstuk waarin de acteurs zich vastgeketend op bureaustoelen verplaatsen over het toneel. Vlijmscherpe dialogen, in het Arabisch met Engels en Franse boventiteling, gecombineerd met uitstekend toneelspel.