Crossroads, grensoverschrijdend theater in Soedan

8 mei 2012
Auteur: 
Folly Teko

In Khartoem, Soedan, is een bijzonder theaterproject gerealiseerd. Vijfentwintig jonge Soedanese kunstenaars werkten samen met Theatre Embassy en PIPS:lab uit Nederland aan Crossroads/Tagato. Crossroads ging op 31 maart in première aan de oevers van de Nijl, tijdens het 12e Albugaa International Theatre Festival. Beeldend kunstenaar Folly Teko is een van de Nederlandse Theatre Ambassadors, en werkte aan decor en ontwerp. Voor de Kracht van Cultuur beschrijft hij zijn ervaringen.

Total Crossroads

Wat gebeurt er als mensen uit verschillende hoeken met elkaar in aanraking komen? Het team uit Nederland waarvan de leden elkaar nauwelijks of amper kennen, de ploeg Soedanezen die eerder niet als groep heeft gewerkt. Daar begint Crossroads al. Ook onze verhalen ontmoeten elkaar, verhalen over Soedan. Al luisterend naar die verhalen heb ik Soedan echt leren kennen.

Omdat we allemaal vreemden zijn voor elkaar, was het artistieke werkproces beslist niet makkelijk. Bijvoorbeeld, aan de ene kant is er de taalbarrière, die werkte ons tegen; aan de andere kant raakten we in de war doordat we zijn gekomen met een werkmethode die de Soedanezen nog niet begrijpen. De nadruk ligt gelukkig op vormen van expressie in plaats van tekst. Die vormen zijn: choreografie, mime, gebaren, dans, poppen, objecten en creatief gebruik maken van multimedia, die werden in onze eindvoorstelling uitgewerkt.

Crossroads

Het water van de Nijl

Het thema water komt steeds terug tijdens de besprekingen en experimenten. Dit heeft te maken met de vraagstukken rondom de  samenkomst van de Nijl. De Nubische migratie is ook vanwege het water. De pijnlijke opsplitsing van Soedan komt ook ter sprake. Er zijn nieuwe ideeën ontstaan met het Crossroads project. Ik raak gefascineerd door de Nijl, de oorsprong van menselijke beschaving, en maak er ook een filmscript over.

Krokodil

Tijdens het 10 weken durende werkproces wordt er een symbool gekozen: de krokodil. De introductie van de krokodil in ons stuk beschouw ik als de terugkeer naar een oerarchetype. Als onderzoeker vermoed ik gelijkenis tussen de krokodil als beeld en een meest voorkomende vierpotig dier in veel Afrikaanse culturele uitingen. De hagedis bij de Dogon in Mali bijvoorbeeld. De Krokodil staat in Soedan voor de zon. Dit was al zo gedurende het Meroë tijdperk waarin ook piramides werden gebouwd.

In ons theaterstuk maakt de krokodil schrikwekkende geluiden. Ze schudt haar potten en staart. Op fietswielen verplaatst ze zich, bewogen door acteurs; de tanden bewegen met de wind mee. Ze straft  gemene mensen door hen op te eten. Soms komen er mensen uit haar bek. Zo heeft het dier zeggenschap over leven en dood.

Ik heb de krokodil vormgegeven en samen met het decorteam uit Soedan uitgevoerd. Vóór dit project werkte ik als autonoom kunstenaar. Nu weet ik de kracht van samenwerken aan theater. Het was fijn om hand in hand met getalenteerde mensen in Soedan iets te bereiken. Ik heb geleerd om weer te werken met wat ik ter plekke voorhanden heb. Maar ook hoe het beeld in theater met objecten wordt versterkt.

De krokodil van Crossroads in beweging

Crossroads heeft iets in mij veranderd. Ik was er, ik heb anderen ontmoet en neem een deel van hun emoties mee. Natuurlijk ging het niet alleen om het werken. Het ging ook om samen te eten, koffie te drinken en lol te hebben. Crossroads is locatietheaterproject; we spelen aan de Nijl in Omdurman. Vanavond voor de laatste keer.

Blog over het project:
Nog meer foto's bij:
22 april 2015

De afgelopen maanden zijn in Bangladesh twee bloggers vermoord door extremisten, min of meer onder het oog van de politie. Tegelijkertijd werd een blogger aangeklaagd omdat hij “de gevoelens van de natie” zou hebben gekwetst  en staat morgen, 23 april, een groep activisten voor de rechter die deze journalist ondersteunt.  Wat is er aan de hand in een land dat in naam nog steeds democratisch en seculier is?

Delwar Hussain schreef voor OpenDemocracy een heldere analyse over de onmogelijke positie van onafhankelijke journalisten en intellectuelen, between a rock and a hard place, dat we hieronder reproduceren, met daaraan toegevoegd een overzicht van relevante artikelen.

Lees ook het artikel van Shahidul Alam over de moord op blogger Avijit Roj: Tolerating Death in a culture of intolerance.

25 november 2013

A Syrious Mission, het vervolg 

De laatste week van november was componist Merlijn Twaalfhoven in Jordanië. Hier werkte hij aan een muziekproject met Syrische vluchtelingen. In april publiceerden we zijn dagboek dat verslag deed van de eerste reis richting de Syrische grens. Nu is er een vervolg, waarin hij ons opnieuw meeneemt in de uitdagingen die hij tegenkomt.

19 november 2013

In het kader van het Dancing on the Edge festival was de Tunesische theatergroep El Hamra in Nederland. Zij brachten een zeer pakkend theaterstuk waarin de acteurs zich vastgeketend op bureaustoelen verplaatsen over het toneel. Vlijmscherpe dialogen, in het Arabisch met Engels en Franse boventiteling, gecombineerd met uitstekend toneelspel.